Üretim ve İhracat

TÜİK'in 2025 geçici yıllık sanayi istatistiklerine göre kimyasal ürün imalatında (C20) 9.084 girişim ve 131.081 çalışan var; sektörün cirosu 1,56 trilyon TL, faktör maliyetiyle katma değeri 379,4 milyar TL. Girişim sayısı bakımından en kalabalık kol temizlik ve hijyen (C204, 3.742 girişim), ciro bakımından ise temel kimyasallar (C201, 743,2 milyar TL). İhracat tarafında TİM'in "Kimyevi Maddeler ve Mamulleri" başlığı Eylül 2026'da 3.067,9 milyon dolar (yıllık %25,0 artış), Ocak–Eylül kümülatifi 25.801,7 milyon dolar; sektör genel ihracatın %11,81'ini tek başına taşıyor. Bu başlık ilaç ve kozmetiği de kapsadığı için sektörün dar tanımından geniştir. Yapısal sorun ithalat tarafında: 2025'te 31,9 milyar dolar ihracata karşılık 106 milyar dolar ithalat yapılmış. Bu oran yeni değil — Kalkınma Planı Kimya Sanayii Çalışma Grubu Raporu 2021 için 32,50 milyar dolar ihracat ve 100,65 milyar dolar ithalat veriyor; yani sektör dört yıldır ihracatının üç katından fazla ithalat yapıyor ve açık kapanmıyor. Dikkat: "kimya" tanımı kaynağa göre değişiyor — aynı platformun veri kutusu daha dar bir tanımla 2024'ü 26,56 / 50,79 milyar dolar olarak veriyor. Tablodaki her satırın hangi tanıma ait olduğu kaynak adında yazılıdır, iki tanımın rakamları birbirine karıştırılmamalıdır. Bağımlılık ürün bazında daha keskin: polipropilende %93, lineer alçak yoğunluklu polietilende %100. Açığın kaynağa göre değişmeyen tarafı, sektörün kendi imalat tanımıyla ölçüldüğünde de aynı yönde durması: Kalkınma Planı ÖİK Raporu ISIC 20 için 2022'de 16,34 milyar dolar ihracata karşılık 43,97 milyar dolar ithalat ve -27,63 milyar dolar denge veriyor; açık 2020'de -17,04, 2021'de -25,44 milyar dolardı. Ölçek tarafında sektör küçük işletme ağırlıklı: 2021'de NACE 20'de 4.847 işyerinin çalışan sayısı 1-9 iken 250 ve üzeri çalışanı olan işyeri sayısı yalnız 61. Üretim kapasitesinin tek büyük yoğunlaşması Petkim; 2025'te 3,6 milyon ton/yıl brüt kapasiteyle Türkiye petrokimya ihtiyacının %10'unu karşılıyor ve kapasite kullanım oranı %63'te. Küresel ölçekte Türkiye 2021'de kimya ihracatında 40., ithalatında 16. sırada — yani sektör dünya pazarında alıcı tarafta üretici tarafından çok daha büyük.